प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना : (Pradhanmantri Matru Vandana Yojana) ही योजना गर्भवती आणि स्तनदा महिलांना आर्थिक मदत देते. त्यामुळे त्यांना चांगले आरोग्य आणि पोषण मिळते. ही योजना २०१७ पासून सुरू आहे आणि लाखो महिलांना ह्या योजनेचा फायदा झाला आहे. आज आपण या योजनेबद्दल सविस्तर माहिती घेऊया. ही योजना विशेषतः गरीब आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी आहे. त्यात महिलांना गर्भधारणेदरम्यान आणि बाळाच्या जन्मानंतर पैसे मिळतात. हे पैसे थेट बँक खात्यात येतात. या योजनेचा मुख्य उद्देश म्हणजे माता आणि बालकांचे आरोग्य सुधारणे. सरकारने ही योजना मिशन शक्ती अंतर्गत चालवली आहे.
Pradhanmantri Matru Vandana Yojana म्हणजे काय?
Pradhanmantri Matru Vandana Yojana ही केंद्र सरकारची योजना आहे. ती महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाकडून चालवली जाते. या योजनेअंतर्गत गर्भवती महिलांना पहिल्या अपत्यासाठी ५,००० रुपये आणि दुसऱ्या मुलीच्या जन्मासाठी ६,००० रुपये मिळतात. हे पैसे दोन किंवा एका हप्त्यात दिले जातात. ही मदत महिलांना काम सोडण्यामुळे होणाऱ्या नुकसानाची भरपाई करते. योजना सुरू झाल्यापासून करोडो महिलांना फायदा झाला आहे. उदाहरणार्थ, जुलै २०२५ पर्यंत ४.०५ करोड महिलांना ही मदत मिळाली आहे आणि १९,०२८ करोड रुपये वितरित झाले आहेत. ही योजना आंगनवाडी केंद्रे आणि आरोग्य केंद्रांद्वारे चालवली जाते.
या योजनेचा फायदा घेण्यासाठी महिलांना नोंदणी करावी लागते. नोंदणी ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन करता येते. योजना माता-बाल मृत्यू दर कमी करण्यासाठी महत्वाची आहे. ती जननी सुरक्षा योजना सारख्या इतर योजनांसोबत जोडली जाते. सरकारने या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. त्यात लाभार्थ्यांची ओळख, कागदपत्रे आणि हप्ते कसे मिळवायचे याची माहिती आहे.
Pradhanmantri Matru Vandana Yojana चे फायदे
या योजनेचे मुख्य फायदे असे आहेत:
- आर्थिक मदत: पहिल्या अपत्यासाठी ५,००० रुपये (दोन हप्त्यात) आणि दुसऱ्या मुलीच्या जन्मासाठी ६,००० रुपये (एक हप्त्यात).
- आरोग्य सुधारणा: महिलांना गर्भधारणेदरम्यान चांगले पोषण आणि वैद्यकीय तपासणी मिळते.
- कामगार महिलांसाठी: मजुरी गमावणाऱ्या महिलांना ही मदत उपयोगी पडते.
- बालकांचे संरक्षण: बाळाच्या जन्मानंतर लसीकरण आणि नोंदणीला प्रोत्साहन मिळते.
या योजनेच्या अभ्यासानुसार, antenatal check-ups, जन्म नोंदणी आणि लसीकरणात वाढ झाली आहे. सरकारने २०२५ मध्ये या योजनेची विशेष नोंदणी मोहीम चालवली आहे.
Pradhanmantri Matru Vandana Yojana साठी पात्रता
या योजनेचा फायदा घेण्यासाठी काही अटी आहेत. त्या सोप्या आहेत आणि बहुतेक महिलांना लागू होतात. खालील तक्त्यात पात्रता दाखवली आहे:
| अट | तपशील |
|---|---|
| वय | कमीतकमी १९ वर्षे पूर्ण असावीत. |
| स्थिती | गर्भवती किंवा स्तनदा माता असावी. |
| अपत्य क्रमांक | पहिले अपत्य किंवा दुसरी मुलगी (केवळ मुलगी असल्यास). |
| उत्पन्न | गरीब आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबे; नियमित नोकरी असलेल्या महिलांना पगारी मातृत्व लाभ मिळत असल्यास नाही. |
| इतर | भारताची नागरिक असावी आणि आधार कार्ड असावे. |
या अटी पूर्ण करणाऱ्या महिलांना योजना लागू होते. सरकारी कर्मचारी किंवा ज्यांना इतर मातृत्व लाभ मिळतात त्यांना ही योजना नाही.
Pradhanmantri Matru Vandana Yojana साठी अर्ज कसा करावा?
अर्ज करणे सोपे आहे. तुम्ही ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन करू शकता. खालील स्टेप्स फॉलो करा:
- नोंदणी: जवळच्या आंगनवाडी केंद्र किंवा आरोग्य केंद्रात जा. फॉर्म १-ए भरून नोंदणी करा.
- ऑनलाइन अर्ज: अधिकृत वेबसाइट https://pmmvy.wcd.gov.in वर जा. सिटीझन लॉगिन करा. मोबाइल नंबर टाका आणि व्हेरिफाय करा. मग डिटेल्स भरा.
- कागदपत्रे अपलोड: आधार कार्ड, बँक पासबुक, गर्भधारणा प्रमाणपत्र अपलोड करा.
- हप्ते क्लेम: पहिला हप्ता गर्भधारणेनंतर १५० दिवसांत, दुसरा जन्मानंतर.
- ट्रॅकिंग: अर्जाचा स्टेटस वेबसाइटवर चेक करा.
अर्जासाठी लागणारी कागदपत्रे: आधार कार्ड, बँक खाते डिटेल्स, MCP कार्ड (मदर चाइल्ड प्रोटेक्शन कार्ड), जन्म प्रमाणपत्र (दुसऱ्या हप्त्यासाठी).
Pradhanmantri Matru Vandana Yojana च्या नवीनतम अपडेट्स
२०२५ मध्ये या योजनेच्या काही महत्वाच्या बातम्या आहेत. ऑगस्ट २०२५ पर्यंत विशेष नोंदणी मोहीम १५ ऑगस्टपर्यंत वाढवली आहे. या मोहिमेत आंगनवाडी आणि ASHA कार्यकर्ते घराघरांत जाऊन नोंदणी करत आहेत. जुलै २०२५ पर्यंत ४.०५ करोड महिलांना फायदा झाला आहे. सरकारने १९,०२८ करोड रुपये वितरित केले आहेत. दिल्लीत गर्भवती महिलांना ६,००० रुपये मिळत आहेत आणि १५ ऑगस्टपूर्वी नोंदणी करा असा संदेश आहे. योजना मिशन शक्ती २०२१-२२ ते २०२५-२६ पर्यंत चालू आहे. अभ्यासानुसार, योजनेच्या परिणामामुळे antenatal check-ups आणि लसीकरणात वाढ झाली आहे.
सरकारी GR डाउनलोड आणि अधिकृत वेबसाइट
सरकारी मार्गदर्शक तत्त्वे (GR) डाउनलोड करण्यासाठी खालील बटण क्लिक करा:
मिशन शक्ती मार्गदर्शक तत्त्वे:
अधिकृत वेबसाइट:
Pradhanmantri Matru Vandana Yojana FAQ
१. Pradhanmantri Matru Vandana Yojana काय आहे?
ही योजना गर्भवती महिलांना आर्थिक मदत देणारी सरकारी योजना आहे.
२. किती पैसे मिळतात?
पहिल्या अपत्यासाठी ५,००० रुपये आणि दुसऱ्या मुलीला ६,००० रुपये.
३. अर्ज कसा करावा?
ऑनलाइन वेबसाइटवर किंवा आंगनवाडी केंद्रात.
४. पात्रता काय आहे?
१९ वर्षांपेक्षा जास्त वय, गर्भवती असणे आणि गरीब कुटुंब.
५. दुसऱ्या मुलासाठी फायदा मिळतो का?
केवळ मुलगी असल्यास होय.
६. नवीनतम अपडेट काय?
नोंदणी मोहीम १५ ऑगस्ट २०२५ पर्यंत वाढली आहे.
७. कागदपत्रे काय लागतात?
आधार, बँक डिटेल्स, गर्भधारणा प्रमाणपत्र.
८. पैसे कधी मिळतात?
हप्त्यात, गर्भधारणा आणि जन्मानंतर.
९. योजना कधी सुरू झाली?
२०१७ मध्ये.
१०. संपर्क कसा करावा?
जवळच्या आंगनवाडी किंवा वेबसाइटवर.
