महाराष्ट्र राज्यातील सर्व दिव्यांग नागरिकांना ओळखण्यासाठी सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयाने UDID कार्ड सुरू केले आहे. UDID कार्ड म्हणजे अद्वितीय अपंगत्व ओळखपत्र. हे कार्ड दिव्यांग व्यक्तींना समान ओळख देण्यासाठी तयार करण्यात आले आहे.
UDID कार्डद्वारे दिव्यांग नागरिकांना विविध सेवा, लाभ आणि योजना दिल्या जातात. या कार्डमध्ये वैयक्तिक माहिती, अपंगत्वाचा प्रकार आणि अद्वितीय अपंगत्व प्रमाणपत्र क्रमांक इत्यादी माहिती असते.
अद्वितीय अपंगत्व ओळखपत्र (UDID)
शासन निर्णय 2016 नुसार, महाराष्ट्र राज्यातील तसेच भारतातील सर्व दिव्यांगांसाठी केंद्रीय स्तरावर शासन निर्णय घेण्यात आला होता, त्याची अंमलबजावणी 2016 पासून सुरू झाली असून, या अंमलबजावणीद्वारे केंद्र सरकारने दिव्यांगांना UDID ओळखपत्र/स्वावलंबन कार्ड/अपंग कार्डद्वारे ओळखपत्र देण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे.
ज्याप्रमाणे आधार कार्डमध्ये नागरिकांची सामान्य माहिती असते, त्याचप्रमाणे UDID कार्डमध्ये दिव्यांग व्यक्तीची तपशीलवार माहिती असते. त्यामुळे शासकीय अधिकारी विविध योजनांचा लाभ घेताना दिव्यांग व्यक्तीला लवकर ओळखतात.
UDID कार्डचे फायदे
1. UDID कार्ड धारकांचे सर्व तपशील एकाच कार्डमध्ये संग्रहित केल्यामुळे आम्हा व्यक्तींना अपंगत्वासंबंधी विविध प्रकारची कागदपत्रे बाळगण्याची गरज नाही.
2. सरकारच्या चालू असलेल्या आणि भविष्यातील योजनांमध्ये विविध सरकारी योजनांचा लाभ घेण्यासाठी हे कार्ड फायदेशीर ठरेल. अपंगत्व सिद्ध करण्यासाठी सरकारकडून हे एकच कार्ड स्वीकारले जाते.
3. अपंग व्यक्तींना आयकरामध्ये काही सवलत दिली जाते, या सवलती अपंग व्यक्तीच्या अपंगत्वाच्या टक्केवारीवर अवलंबून असतात.
4. सरकारी नोकऱ्यांमध्ये दिव्यांग व्यक्तींसाठी विशेष 4% राखीव आरक्षण दिले जाते.
5. जर एखादा विद्यार्थी UDID कार्डद्वारे शिक्षण घेत असेल तर अशा विद्यार्थ्यांना शासनाकडून विविध सवलती आणि विद्यार्थी शिष्यवृत्ती दिली जाते.
6. अपंग व्यक्ती स्वत:चा व्यवसाय सुरू करण्यास इच्छुक असल्यास, NHFDC मार्फत बँकेकडून कर्ज दिले जाते.
7. मेट्रो प्रवास, महाराष्ट्र परिवहन महामंडळाचा बस प्रवास, रेल्वे प्रवास इत्यादीसह दिव्यांग व्यक्तींसाठी UDID कार्ड मोफत प्रवास पास आणि सोबतच्या प्रवासात सवलत.
8. फेरफार करताना दुचाकी किंवा चारचाकी वाहने खरेदी करताना अपंग व्यक्तींना किमान 18% सवलत दिली जाईल.
9. अपंग व्यक्तींना आउटबाउंड प्रवासासाठी एअर इंडियाद्वारे प्रवास खर्चावर 50% पर्यंत विशेष सवलत दिली जाते.
10. प्रधानमंत्री आवास योजनेअंतर्गत दिव्यांगांना निवासासाठी मोफत घरकुल योजना मिळते.
◾ वर नमूद केलेल्या विविध फायद्यांव्यतिरिक्त, इतर खाजगी संस्थांद्वारे अपंग व्यक्तींना विविध प्रकारचे फायदे दिले जातात.
UDID कार्डसाठी कोण पात्र आहे?
संपूर्ण/आंशिक अपंगत्व असलेला महाराष्ट्र राज्यातील कोणताही नागरिक अपंगत्व प्रमाणपत्र म्हणजेच UDID कार्डसाठी अर्ज करू शकतो. तुम्ही या वेबसाइटवरून ऑनलाइन अर्ज देखील करू शकता किंवा अर्ज करण्यासाठी जवळच्या महा-ई-सेवा केंद्र/सीएससी केंद्राला भेट देऊ शकता.
यूडीआयडी कार्डसाठी कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- उत्पन्न प्रमाणपत्र
- रहिवासी प्रमाणपत्र
- जात प्रमाणपत्र
- पासपोर्ट आकाराचे छायाचित्र
- मोबाईल नंबर
- ईमेल आयडी
- अर्जदार अक्षम असणे आवश्यक आहे.
- अर्जदार हा भारताचा नागरिक असावा.
वर नमूद केलेल्या कागदपत्रांव्यतिरिक्त, अर्ज केल्यानंतर किंवा अर्ज करण्यापूर्वी, इतर आवश्यक कागदपत्रे सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालयाकडून मागितल्यास, दिव्यांग व्यक्तींनी विहित कालावधीत ती कागदपत्रे प्रदान करणे आवश्यक आहे.
UDID कार्डसाठी ऑनलाइन अर्ज
- दिव्यांग तुमचे प्रमाणपत्र कार्ड म्हणजेच अर्ज करण्यासाठी सरकारने दिलेले UDID कार्ड अद्वितीय अपंगत्व आयडी च्या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या
- होम पेजवर ‘अप्लाय फॉर डिसेबिलिटी सर्टिफिकेट अँड यूडीआयडी’ पर्यायावर क्लिक करा.
- त्यानंतर तुमची मूलभूत माहिती, अपंगत्वाचा प्रकार, नोकरीची ओळख, जन्मतारीख, निवासी पत्ता इत्यादी भरा.
- त्यानंतर, अर्जात विचारलेली आवश्यक कागदपत्रे योग्य स्वरूपात आणि आकारात अपलोड करा आणि सबमिट करा.
संपर्क माहिती
तुमच्या UDID कार्डशी संबंधित काही शंका असल्यास तुम्ही खाली दिलेल्या विविध चॅनेलद्वारे आमच्याशी संपर्क साधू शकता.
पत्ता – श्री विनीत सिंघल, सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालयाचे संचालक, दिव्यांग व्यक्तींचे सक्षमीकरण विभाग कक्ष क्रमांक ५१७, बी-२ ब्लॉक, अंत्योदय भवन, सीजीओ कॉम्प्लेक्स, लोधी रोड, नवी दिल्ली – ११००३
◾हेल्पलाइन क्रमांक – ०११-२४३६५०१९
◾WhatsApp क्रमांक – 9354939703
◾ईमेल पत्ता – disability-udid@gov.in
